Teckel castreren of steriliseren: wanneer en waarom
Castreren of steriliseren bij je teckel: voor- en nadelen, waarom je bij dit ras liever wacht tot hij volgroeid is, en hoe herstel en loopsheid gaan.
Bij een reu worden bij castratie de testikels verwijderd, bij een teef meestal de eierstokken. Bij teckels wordt vaak geadviseerd te wachten tot de hond volgroeid is, omdat castratie op jonge leeftijd in onderzoek samenhing met meer hernia.
Er is geen antwoord dat voor elke teckel klopt. Het hangt af van reu of teef, van zijn gedrag, van je thuissituatie en van zijn gezondheid. Wat volgt helpt je om goed voorbereid het gesprek met je dierenarts in te gaan.
Wat is het verschil tussen castreren en steriliseren?
In de spreektaal castreer je een reu en steriliseer je een teef. Technisch klopt dat niet helemaal. Bij echte sterilisatie worden alleen de eileiders afgebonden, waardoor de teef geen pups meer krijgt maar wel loops blijft. Dat gebeurt bij honden bijna nooit.
Wat dierenartsen in Nederland bij een teef doen, is eigenlijk een castratie: ze halen de eierstokken weg, soms samen met de baarmoeder. Daarna wordt ze niet meer loops. Vraagt iemand of je teef “gesteriliseerd” is, dan bedoelt hij dit.
Bij een reu is het een kleine ingreep onder narcose. Bij een teef is het een buikoperatie, en die vraagt meer hersteltijd.
Voordelen en nadelen
| Mogelijke voordelen | Mogelijke nadelen | |
|---|---|---|
| Reu | geen teelbalkanker, minder kans op prostaatproblemen, vaak minder achter teven aan en soms minder markeren | neiging tot aankomen, vacht kan wolliger worden, gedrag verandert niet altijd zoals gehoopt |
| Teef | geen loopsheid en geen ongewenste nestjes, geen baarmoederontsteking, minder kans op melkkliertumoren | grotere operatie, neiging tot aankomen, op latere leeftijd soms urineverlies, vacht kan veranderen |
| Beide | geen schijnzwangerschap of liefdesverdriet om loopse teven in de buurt | narcose en wond, bij jonge castratie een mogelijk hoger risico op hernia |
Over gedrag bestaan veel verwachtingen. Een reu die steeds weg wil naar loopse teven of veel bestijgt, wordt na castratie vaak rustiger op dat vlak. Maar castratie is geen oplossing voor blaffen, trekken aan de lijn of onzekerheid. Een reu die bang of onzeker is, kan zonder zijn hormonen soms zelfs nog onzekerder worden. Bij twijfel over gedrag is de hormoonchip (verderop) een goede tussenstap.
Op welke leeftijd castreren?
Dit is bij teckels de belangrijkste vraag, en een waar dierenartsen niet allemaal hetzelfde over denken.
In het DachsLife-onderzoek uit 2016 werd bij een grote groep teckels gekeken naar leefstijl en rugproblemen. Daaruit kwam een verband tussen castratie op jonge leeftijd en vaker een hernia. Een verband is nog geen bewijs dat de castratie de oorzaak is, maar het is wel reden om niet zomaar vroeg te castreren. Een mogelijke verklaring is dat geslachtshormonen meehelpen bij het afronden van de groei van botten en bindweefsel.
Daarom wordt bij teckels vaak geadviseerd te wachten tot de hond volgroeid is. Bij een teef speelt daarnaast mee dat de kans op melkkliertumoren kleiner is als ze vroeg gecastreerd wordt. Dat is een echte afweging, en die maak je samen met je dierenarts. Wij zouden bij een teckel zonder dringende reden niet castreren voordat hij volgroeid is.
Is er wel een medische reden, zoals een teelbal die niet is ingedaald, dan ligt het anders. Een teelbal die in de buik blijft, heeft meer kans op tumoren en wordt meestal wel verwijderd.
Tijdelijk proberen met een hormoonchip
Voor reuen bestaat een tijdelijke optie: een chip met een hormoon die de dierenarts onder de huid plaatst. Die remt de aanmaak van testosteron, waardoor de reu een tijd lang werkt alsof hij gecastreerd is. De werking stopt vanzelf, vaak na ongeveer een half jaar tot een jaar, afhankelijk van de chip.
Het grote voordeel: je ziet wat castratie met zijn gedrag doet voordat je iets definitiefs beslist. In de eerste weken na het plaatsen kan het gedrag juist even heftiger worden, en het duurt meestal enkele weken voordat het effect er is. Vraag je dierenarts wat je kunt verwachten.
Loopsheid bij een teef
Een teef die niet gecastreerd is, wordt ongeveer twee keer per jaar loops. De eerste keer is meestal ergens tussen zes maanden en een jaar. Een loopsheid duurt ongeveer drie weken.
Dit zijn de signalen:
- een gezwollen schaamstreek
- bloederige afscheiding, die later lichter en waterig wordt
- vaker plassen en meer snuffelen en markeren buiten
- veel likken aan haar achterkant
- ander gedrag: aanhankelijker, onrustiger of juist wat chagrijnig
- reuen die ineens heel veel interesse in haar hebben
Ze is het vruchtbaarst ergens halverwege, vaak als het bloed lichter wordt. Juist dan laat ze reuen toe en kan een dekking heel snel gebeuren. Laat een loopse teef de hele loopsheid niet los, ook niet als ze goed luistert. Laat haar ook nooit zonder toezicht in de tuin. Reuen ruiken een loopse teef van ver en zijn dan opeens erg vindingrijk met hekjes.
Heb je ook een ongecastreerde reu in huis, dan moet je ze die weken echt gescheiden houden. Dat is voor iedereen zwaar, de reu vaak nog het meest: piepen, niet eten, niet slapen.
Een paar weken na de loopsheid kan een teef schijnzwanger worden. Ze gaat nestelen, knuffels bewaken en soms geeft ze zelfs wat melk. Dat gaat meestal vanzelf over.
Spoed: een teef die enkele weken na de loopsheid veel drinkt, sloom is, slecht eet of afscheiding uit haar schaamstreek heeft, kan een baarmoederontsteking hebben. Dat is levensbedreigend. Bel dezelfde dag de dierenarts.
Herstel en gewicht na de operatie
De meeste teckels zijn de dag na de operatie alweer nieuwsgierig. Dat is precies het lastige, want de wond heeft rust nodig. Reken op ongeveer tien dagen tot twee weken voordat de wond goed dicht is.
- Kraag of body. Hij mag niet aan de wond likken. Veel teckels verdragen een medische body (een soort rompertje) beter dan een kap.
- Korte rondjes aan de lijn. Alleen om te plassen en te poepen, geen ravotten of loslopen.
- Niet springen. Niet op de bank, niet in de auto, geen trappen. Til hem op, met een hand onder borst en een onder billen.
- Wond droog houden en elke dag even bekijken.
- Nacontrole bij de dierenarts, zoals afgesproken.
Bel de dierenarts als de wond rood en dik wordt, gaat lekken of opengaat, of als hij na de eerste dag nog niet eet en sloom blijft.
Let op zijn gewicht
Na castratie verbruikt een hond minder energie, terwijl zijn eetlust gelijk blijft of zelfs groter wordt. Als je hetzelfde blijft voeren, komt hij aan. Bij een teckel is dat precies wat je niet wilt, want elke ons extra drukt op zijn rug.
Meestal moet de portie wat omlaag. Hoeveel verschilt per hond, dus weeg hem de eerste maanden elke twee weken en houd het bij in de gewichtstracker. Zie je het gewicht oplopen, pas dan meteen aan. Hoe je ziet of hij te zwaar wordt, lees je bij overgewicht herkennen. Vergeet de snoepjes niet mee te rekenen.
Veelgestelde vragen
Wat kost castreren van een teckel?
Dat verschilt per praktijk en regio. Reken in 2026 op ongeveer 150 tot 350 euro voor een reu en 300 tot 650 euro voor een teef, omdat dat een grotere operatie is. Vraag vooraf wat er bij de prijs zit, zoals pijnstilling, kraag en nacontrole.
Moet een teef eerst een nestje hebben?
Nee. Dat is een oud idee zonder medische basis. Een teef wordt er niet gezonder of evenwichtiger van, en een nestje brengt zelf ook risico’s mee.
Kan een teef tijdens de loopsheid gecastreerd worden?
Meestal niet. Tijdens en vlak na de loopsheid is de baarmoeder sterker doorbloed, dus de meeste dierenartsen wachten een paar maanden na de loopsheid.
Wordt mijn reu rustiger na castratie?
Op seksueel gedrag vaak wel: minder achter teven aan, minder bestijgen. Op energie, blaffen of jachtlust meestal niet. Een teckel blijft een teckel, met of zonder testikels.
Bronnen
Packer RMA e.a. (2016), “DachsLife 2015: an investigation of lifestyle associations with the risk of intervertebral disc disease in Dachshunds”, Canine Genetics and Epidemiology.
