Hernia bij teckels: symptomen, stadia en behandeling

Een hernia bij een teckel is een tussenwervelschijf die uitpuilt of scheurt en op het ruggenmerg drukt. Het is de bekendste gezondheidsklacht van het ras: vaak wordt genoemd dat ongeveer een op de vier teckels in zijn leven rugproblemen krijgt, meestal door een hernia.

Het gevolg loopt uiteen van een pijnlijke rug tot verlamde achterpoten. Hoe snel je erbij bent maakt veel uit. Lichte gevallen knappen met rust vaak goed op, zware gevallen hebben snel een operatie nodig. Dierenartsen noemen het IVDD, van intervertebral disc disease.

Direct de dierenarts bellen als je teckel zijn achterpoten sleept, wankelt, niet meer kan staan of niet meer kan plassen. Ook ’s nachts of in het weekend. Bij verlamming telt elk uur.

Waarom krijgen teckels zo vaak hernia?

Tussen de wervels van de rug zitten schijven die als schokdempers werken. Bij de meeste honden blijven die lang soepel. Teckels hebben een erfelijke aanleg, chondrodystrofie, die ook zorgt voor hun korte pootjes. Daardoor drogen de schijven al op jonge leeftijd uit en worden ze hard en broos.

Zo’n verharde schijf kan bij een gewone beweging scheuren. Een sprong van de bank, een draai tijdens het spelen of soms gewoon opstaan. De oorzaak zit dus vooral in de schijf zelf en niet in die ene sprong. Dat is goed om te weten als het gebeurt: je hebt het meestal niet veroorzaakt.

Type I en type II

Er zijn twee vormen, en bij teckels komt de eerste het meest voor.

Type I gaat plotseling. De harde kern van de schijf schiet naar buiten en drukt in één keer op het ruggenmerg. Je teckel is ’s ochtends nog gewoon en heeft ’s middags pijn of loopt slecht. Dit zie je vaak bij teckels van middelbare leeftijd, ruwweg tussen drie en zeven jaar.

Type II gaat langzaam. De schijf puilt in de loop van maanden of jaren steeds verder uit. Je ziet dan een teckel die stijver wordt, af en toe pijn heeft en steeds minder zin heeft in trap of bank. Dit zie je vaker bij oudere honden.

Voor jou als baasje is het verschil minder belangrijk dan de vraag hoe erg het is. Daar gaat het volgende deel over.

Welke stadia zijn er?

Dierenartsen delen een hernia vaak in vijf graden in. Hoe hoger de graad, hoe meer het ruggenmerg is beschadigd. De indeling hieronder is vereenvoudigd en de keuze voor een behandeling is altijd aan je dierenarts.

Een hernia kan in uren van graad 1 naar graad 3 of 4 gaan. Ook een teckel die “alleen wat pijn” heeft, laat je dus dezelfde dag nakijken. De vroege signalen vind je bij symptomen van rugproblemen.

Een hernia kan ook in de nek zitten. Dan zie je een teckel die zijn kop laag houdt, niet omhoog wil kijken en gilt bij een onverwachte beweging. Ook daarmee ga je naar de dierenarts.

Hoe wordt een hernia behandeld?

Rust en pijnstilling

Bij een lichte hernia (graad 1 en vaak 2) kiest de dierenarts meestal voor een behandeling zonder operatie. Je teckel krijgt medicijnen tegen pijn en ontsteking, en vooral: kooirust.

Kooirust betekent dat hij een aantal weken in een bench of kleine afgezette ruimte leeft, meestal vier tot zes weken. Daarin kan hij liggen, opstaan en zich omdraaien, en verder niets. Je draagt hem naar buiten om te plassen en meteen weer terug. Niet zelf laten lopen, niet op de bank, niet spelen met de andere hond.

Dat klinkt streng, en dat is het ook. De gescheurde schijf heeft tijd nodig om te verlittekenen. Als je teckel zich na een paar dagen weer goed voelt door de pijnstillers, gaat hij juist rennen en springen, en dan kan het opnieuw en erger misgaan. Een teckel die aan een bench gewend is heeft het in die weken een stuk makkelijker. Oefen daar dus al mee voordat het nodig is.

Operatie

Kan je teckel niet meer zelf lopen, of wordt het ondanks rust erger, dan wordt meestal een operatie aangeraden. Eerst wordt met een MRI of CT-scan gekeken waar de hernia zit. Daarna haalt een chirurg het materiaal weg dat op het ruggenmerg drukt.

Snelheid is hier belangrijk. Bij een teckel die nog diepe pijn voelt (graad 3 en 4) lopen de meeste na een operatie en revalidatie weer. Zonder diep pijngevoel (graad 5) is de kans kleiner, en die wordt kleiner naarmate het langer duurt. Daarom wordt bij verlamming vaak gestreefd naar een operatie binnen een dag of twee, liefst sneller.

Wat kost het?

Een hernia-operatie gebeurt in Nederland meestal in een verwijskliniek. Een MRI en operatie lopen in 2026 al snel op tot enkele duizenden euro’s, en daar komen nazorg en fysiotherapie nog bij. Reken bij een behandeling met rust en medicijnen op een veel lager bedrag. Een verzekering die ook specialistische zorg dekt kan bij een teckel de moeite waard zijn, maar lees goed wat erin staat over rugklachten en wachttijden.

Herstel na een hernia

Na de rustperiode of operatie bouw je heel geleidelijk op. Eerst korte rondjes aan de lijn, met een tuigje en niet aan een halsband. Fysiotherapie helpt veel, zeker na een operatie. Lopen in een waterloopband traint de spieren zonder dat de rug zwaar belast wordt.

De grootste fout is te vroeg te veel. Een teckel geeft niet aan dat hij het rustig aan moet doen. Volg het schema van je dierenarts of fysiotherapeut, ook als hij er zelf anders over denkt.

Een teckel die eenmaal een hernia had, heeft een grotere kans op een volgende. Preventie wordt daarna dus nog belangrijker.

Kun je een hernia voorkomen?

Niet helemaal, want de aanleg zit in het ras. Maar je kunt de kans wel kleiner maken.

• Houd hem op gewicht. Overgewicht drukt op een rug die daar niet voor gebouwd is. Bij ideaal gewicht lees je hoe je dat checkt.
• Zorg voor sterke spieren. Een teckel die elke dag goed wandelt heeft een steviger rug. Een groot Engels onderzoek onder teckeleigenaren (DachsLife) vond dat meer dagelijkse beweging samenging met minder hernia. Gerichte oefeningen voor de rug helpen ook.
• Laat hem niet van hoogte springen. Een trapje naar de bank en het bed, en uit de auto tillen in plaats van laten springen. Til hem op met een hand onder de borst en een onder de billen, zodat zijn rug recht blijft.
• Gebruik een tuigje. Een teckel die trekt aan een halsband zet kracht op zijn nek.
• Denk na over castreren. In hetzelfde onderzoek hing castratie op jonge leeftijd samen met meer hernia. Bespreek het moment met je dierenarts; meer daarover bij castreren of steriliseren.

En traplopen? Dat kwam in DachsLife niet duidelijk als risico naar voren. Een gezonde volwassen teckel mag dus best een trap op. Bij een pup of een teckel met een rugverleden ligt dat anders, zie mag een teckel traplopen.

Veelgestelde vragen

Kan een teckel na een hernia weer normaal lopen?
Vaak wel. De meeste teckels met een lichte hernia knappen met rust goed op, en ook na een operatie loopt een groot deel weer. Hoe sneller er behandeld wordt en hoe meer gevoel er nog in de pootjes zit, hoe beter de kans.

Kan een hernia vanzelf overgaan?
Een lichte hernia met alleen pijn kan met strikte rust en pijnstilling genezen. Dat is wel iets anders dan vanzelf: zonder rust is de kans groot dat het terugkomt of erger wordt. Laat het altijd eerst door de dierenarts beoordelen.

Op welke leeftijd krijgen teckels een hernia?
De plotselinge vorm zie je het vaakst bij teckels van middelbare leeftijd, ruwweg tussen drie en zeven jaar. Jongere en oudere teckels kunnen het ook krijgen. De langzame vorm komt vooral bij oudere honden voor.

Mijn teckel trilt en wil niet bewegen. Is dat een hernia?
Dat kan, want trillen en stilstaan met een bolle rug zijn vaak de eerste tekenen van rugpijn. Het kan ook iets anders zijn, zoals buikpijn. Bel de dierenarts als het niet binnen korte tijd overgaat, en direct als hij ook wankelt.

Bronnen

Packer RMA e.a. (2016), “DachsLife 2015: an investigation of lifestyle associations with the risk of intervertebral disc disease in Dachshunds”, Canine Genetics and Epidemiology.